CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, araç muayene istasyonları ile ilgili verdiği soru önergesini  Bakan yanıtladı.

Gürer, milyonlarca araç sahibini doğrudan ilgilendiren ve zorunlu bir kamu hizmeti niteliği taşıyan araç muayenelerinde büyük bir ekonomik hacim oluştuğunu, ancak gelir dağılımı ve kamu payı konusunda net verilerin açıklanmadığını belirtti.

GÜRER’İN SORU ÖNERGESİ

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in soru önergesi;

“2025 yılı takvim yılı itibarıyla Türkiye genelinde araç muayenesi gerçekleştirilen toplam motorlu araç sayısı kaçtır?

2025 yılında muayenesi yapılan araçların araç türlerine göre dağılımı nedir (otomobil, hafif ticari araç, ağır ticari araç, motosiklet, traktör ve diğerleri)?

2025 yılı muayene ücret tarifeleri esas alındığında, araç muayene istasyonları tarafından tahsil edilen toplam brüt gelir tutan ne kadardır?

2025 yılı içerisinde egzoz emisyon ölçümü ve diğer ek işlemlerden elde edilen toplam gelir tutan ne kadardır?

2025 yılında tahsil edilen araç muayene ücretleri üzerinden alınan Katma Değer Vergisi ve diğer vergi kalemlerinin toplam tutarı ne kadardır?

2025 yılı araç muayene gelirlerinden devlet hazinesine aktarılan toplam pay ne kadardır?

2025 yılında Türkiye genelinde faaliyet gösteren araç muayene istasyonlarının sayısı kaçtır?

Araç muayene istasyonları neden kamu tarafından işletilmemektedir?”

16 MİLYON 924 BİN ARAÇ MUAYENESİ

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun verdiği yanıta göre, 2025 yılında Bakanlık denetiminde, işletici kuruluş tarafından işletilen istasyonlarda toplam 16 milyon 924 bin 922 araç muayenesi gerçekleştirildi. Bu sayının 3 milyon 590 bin 339’u muayene tekrarı oldu.

Ömer Fethi Gürer, bu rakamın sistemin ne denli büyük bir ekonomik alan oluşturduğunu açıkça ortaya koyduğunu belirterek, “Neredeyse her haneyi ilgilendiren bir uygulamadan söz ediyoruz. Ancak bu devasa işlem hacminin mali boyutuna dair kamuoyuna açık, ayrıntılı bir tablo sunulmuyor.Devlette iken önemli bir gelir kaynağı olan  araç muayene istasyonları rekabete açılmadı,Kamu tekeli özel sektör tekeline dönüştü ” dedi.

GELİR VAR, RAKAM YOK

Bakanlık cevabında, muayene ücretlerinin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 35’inci maddesi kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlendiği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından uygulandığı ifade edildi.

CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in; 2025 yılında araç muayenelerinden elde edilen toplam brüt gelir tutarı, tahsil edilen KDV ve diğer vergi kalemlerinin toplamı, devlet hazinesine aktarılan toplam pay gibi sorularına net bir rakamsal yanıt verilmedi.

Bakanlık, muayene ücretleri ve yüzde 5 gecikme paylarının doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı hesaplarına aktarıldığını, bu nedenle kendi bünyelerinde bu konuda bilgi bulunmadığını bildirdi.

Gürer, “16 milyonun üzerinde işlem yapılmış ama ne kadar gelir elde edildiği, bu gelirin ne kadarının kamuya kaldığı konusunda Ulaştırma  ve alt yapı Bakanlığı ‘bilgimiz yok’ diyor. Denetim yetkisi olan bir bakanlığın gelir büyüklüğüne dair bilgi sahibi olmaması ilginçtir. Her yıl zamlanan muayene ücretleri de  araç sahiplerini zorlar boyuta erdi. Muayene yaptırmamış araç sayısında artışta yeni sorunlar üretebilir” diye konuştu.

ÖZELLEŞTİRME VURGUSU

Bakanlık yanıtında ayrıca, araç muayenelerinin 22 Eylül 2003 tarihli ve 2003/4 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsamına alındığı ve özel sektör eliyle yürütüldüğü hatırlatıldı.

Gürer ise araç muayenesinin sıradan bir ticari faaliyet değil, zorunlu bir kamu hizmeti olduğuna dikkat çekerek, “Her araç sahibinin yaptırmak zorunda olduğu bir işlem özel sektör eliyle yürütülüyor. Ücretler her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. Yurttaş ödemek zorunda, ama bu sistemden kim ne kadar kazanıyor, kamu ne kadar pay alıyor, açık ve net biçimde ortaya konmuyor” dedi.

“GELİR ŞEFFAF OLMALI”

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, araç muayene istasyonlarının neden doğrudan kamu tarafından işletilmediği sorusuna da yanıt verilmediğini belirterek, “Bu kadar yüksek sayıda işlem yapılan ve milyonlarca yurttaşı ilgilendiren bir hizmet, kamu eliyle ve kamu yararı önceliğiyle yürütülmelidir. Gelir kalemleri, vergi tutarları ve Hazine payı ayrıntılı biçimde kamuoyuna açıklanmalıdır. Yurttaşın cebinden çıkan her kuruşun hesabı verilmelidir,” dedi.

Araç muayene ücretlerinin 2025 yılı itibarıyla ciddi tutarlara ulaştığını hatırlatan Gürer, özellikle dar gelirli araç sahipleri açısından bu artışların önemli bir yük oluşturduğunu ifade etti.

“Zorunlu bir hizmette fiyat artışları otomatik olarak uygulanırken, gelir dağılımı ve kamu payı konusunda bilgi verilmemesi kabul edilemez. Şeffaflık ve kamusal denetim sağlanmadıkça bu tartışmalar devam edecektir” diye konuştu.